Mevsim Balıkları Takvimi: Hangi Ay Hangi Balık Yenir?

Mevsim balıkları, denizin kendi takvimine göre en dolgun, en yağlı ve en lezzetli hâline ulaşan türlerdir. Aynı balık bir ayda tereyağı gibi yumuşak, başka bir ayda kuru ve tatsız olabilir. Hangi ay hangi balığın yendiğini bilmek, tezgâhta doğru seçimi yapmanın ve sofrada gerçek tadı yakalamanın en kısa yoludur. Bu rehberde Ocak’tan Aralık’a ay ay balık mevsimi takvimi, av yasağı dönemi, kültür balıklarının yeri ve tür tür en iyi dönemler bir arada anlatılıyor.

Maltepe Bağlarbaşı’ndaki Alkar Balık Pazarı tezgâhında da seçki bu takvime göre değişir. Eylülde palamut ve lüfer öne çıkarken kasımda hamsi, kışın kalkan ve mezgit yer alır. Yazın ise av yasağı nedeniyle kültür levreği, çipura ve somon tezgâhın omurgasını oluşturur.

Bu Mevsimde Hangi Balık Yenir?

Eylül sonu ve ekim ayında palamut, lüfer, çinekop, sarıkanat, uskumru, sardalya, istavrit ve barbun en iyi dönemindedir. Kasımla birlikte hamsi ve mezgit sahneye çıkar, aralıktan itibaren kalkan ve deniz levreği kış sofrasını tamamlar. Yani sonbahar, İstanbul’da balık çeşitliliğinin en geniş olduğu dönemdir.

Şu an hangi balığın mevsimi olduğunu anlamak için üç işarete bakılır: tezgâhta aynı türden bol miktarda bulunması, balığın parlak ve dolgun görünmesi ve fiyatının sezon başına göre dengelenmesi. Bol çıkan balık hem taze gelir hem de en lezzetli dönemindedir.

• Sonbahar: palamut, lüfer, çinekop, sarıkanat, uskumru, sardalya, istavrit, barbun, tekir
• Kış: hamsi, mezgit, kalkan, deniz levreği, dil, istavrit
• İlkbahar: mezgit, dil, istavrit; nisan ortasından itibaren kültür balıkları
• Yaz: kültür levreği, çipura, somon; kıyı ve olta balıkçılığından istavrit ve kolyoz

Balık Mevsimi Takvimi: Ay Ay Mevsim Balıkları

Aşağıdaki tablo, Marmara ve Karadeniz kaynaklı balıkların İstanbul tezgâhlarında en sık ve en lezzetli görüldüğü dönemleri gösterir. Takvim genel bir yol haritasıdır; deniz suyu sıcaklığı, hava koşulları ve göç zamanlaması bazı yıllarda türleri birkaç hafta erkene ya da geçe kaydırabilir.

Ay	Öne çıkan balıklar	Tezgâhtan not
Ocak	Hamsi, mezgit, istavrit, kalkan, deniz levreği, tekir	Hamsinin en yağlı dönemi; kalkan kış lezzetinin zirvesinde
Şubat	Mezgit, istavrit, kalkan, dil, hamsi	Hamsi seyrekleşmeye başlar, mezgit güçlenir
Mart	Mezgit, dil, istavrit, kalkan, deniz levreği	Geçiş ayı; hava koşulu avı doğrudan etkiler
Nisan	İstavrit, mezgit, dil; ay ortasından sonra kültür levreği ve çipura	15 Nisan’da ticari av yasağı başlar
Mayıs	Kültür levreği, çipura, somon, istavrit, kolyoz	Deniz balığı kıyı ve olta avıyla sınırlı gelir
Haziran	Kültür levreği, çipura, somon, kolyoz, istavrit	Hafif pişirmeler ve ızgara ön plana çıkar
Temmuz	Kültür levreği, çipura, somon, kolyoz	Sıcakta soğuk zincir her zamankinden önemli
Ağustos	Kültür balıkları, kolyoz, ay sonuna doğru sardalya	31 Ağustos’ta genel av yasağı sona erer
Eylül	Palamut, lüfer, çinekop, sardalya, istavrit, barbun, tekir	Sezon açılışı; tezgâh bir anda çeşitlenir
Ekim	Palamut, lüfer, sarıkanat, çinekop, uskumru, sardalya, barbun	Göçmen balıklar Boğaz’dan geçer, lezzet zirvede
Kasım	Hamsi, lüfer, palamut, istavrit, uskumru, mezgit, kalkan	Hamsi sezonu açılır; yılın en zengin ayı
Aralık	Hamsi, mezgit, istavrit, kalkan, deniz levreği, dil	Lüfer sezonu kapanırken kış balıkları öne çıkar

Tablo bir ezber listesi değil, bir başlangıç noktasıdır. Tezgâhta en doğru bilgiyi günün avı verir; aynı hafta içinde bile rüzgâr ve dalga, hangi teknenin denize çıkabildiğini belirler.

Hangi Mevsimde Hangi Balık Yenir?

Hangi balık mevsimi sorusunun cevabı, balığın yaşam döngüsüyle ilgilidir. Göçmen türler, Karadeniz’de beslenip yağlandıktan sonra sonbaharda Boğaz’dan Marmara’ya iner; bu geçiş sırasında hem bol hem lezzetli olurlar. Yerli türler ise üreme dönemi dışında, genellikle soğuk aylarda en dolgun hâline ulaşır.

Sonbahar balıkları

Eylül, balıkçılar için yeni yılın başlangıcı gibidir. Palamut, lüfer, çinekop ve sarıkanat bu dönemde Boğaz’ın akıntısıyla gelir; uskumru ve sardalya da en yağlı dönemine girer. Sonbahar balıkları yağ oranı yüksek olduğu için ızgarada ve tavada en iyi sonucu verir.

Kış balıkları

Kasım sonundan şubata kadar hamsi, mezgit, kalkan ve istavrit ağırlıktadır. Soğuk su, balığın etini sıkılaştırır ve yağ dokusunu korur. Kalkan ve deniz levreği kış sofrasının en değerli iki türü kabul edilir; hamsi ise tava, buğulama ve pilavla kışın gündelik balığıdır.

İlkbahar balıkları

Mart ve nisanın ilk yarısında mezgit, dil ve istavrit devam eder. Pek çok tür üreme dönemine girdiği için eti incelir ve lezzeti hafifler. Nisan ortasından itibaren tezgâhta kültür balıklarının payı hızla artar.

Yaz balıkları

Yaz aylarında trol ve gırgır avı durduğu için deniz balığı az ve seçici gelir. Kıyıdan ve oltayla tutulan istavrit ve kolyoz bulunur; ağırlığı ise yıl boyu kalitesi değişmeyen kültür levreği, çipura ve somon taşır.

Av Yasağı Dönemi: 15 Nisan – 31 Ağustos Arası Neden Önemli?

Türkiye denizlerinde ticari amaçlı su ürünleri avcılığı, balıkların üreme dönemini korumak için her yıl belirli bir süre kısıtlanır. Genel kural olarak trol ve gırgır gibi büyük ağlarla yapılan av 15 Nisan ile 31 Ağustos arasında durur. Bazı türler için ayrıca özel yasak dönemleri ve asgari boy sınırları belirlenir; kalkan bunun bilinen bir örneğidir.

Tarihler ve kurallar, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yayımladığı ticari amaçlı su ürünleri avcılığı tebliğiyle belirlenir. Ayrıntılar için Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü sayfası takip edilebilir; her zaman ilgili yılın tebliği esas alınır.

• Yasak döneminde gırgır ve trol tekneleri limanda bakım yapar.
• Kıyı ve olta balıkçılığı, tebliğdeki kurallar çerçevesinde sürer.
• Asgari boyun altındaki balığın avlanması ve satışı yasaktır.
• Yasak bitiminde, 1 Eylül’de sezon yeniden açılır.

Asgari boy kuralı, tüketici tarafında da önemlidir. Çok küçük boyda lüfer ya da barbun almak yerine boyunu doldurmuş balığı seçmek, hem denizdeki stoku korur hem de sofraya daha dolgun et getirir.

Kültür Balığı Yıl Boyu: Levrek, Çipura ve Somon

Kültür balıkları, kontrollü çiftliklerde yetiştirildiği için av yasağından etkilenmez ve yılın her ayında benzer kalitede bulunur. Levrek ve çipura Ege ve Akdeniz kıyısındaki deniz kafeslerinde, somon ise büyük ölçüde soğuk sulu çiftliklerde yetiştirilir. Gramajı standart olduğu için porsiyon planlaması kolaydır.

Deniz levreği ve deniz çipurası ise mevsime bağlıdır; özellikle soğuk aylarda daha sık görülür ve daha sıkı bir et dokusu sunar. Kültür ile deniz balığı arasındaki fark tadın yanında doku, yağ dağılımı ve bulunabilirlikte de hissedilir. Yazın mevsim balıkları azaldığında kültür balığı, taze ve güvenilir bir seçenek olarak tezgâhın ana unsuru hâline gelir.

Balık Mevsimi Ne Zaman? Tür Tür En İyi Dönemler

En çok sorulan türlerin mevsimi ve en uygun pişirme yöntemi aşağıda bir arada verilmiştir. Tabloda verilen dönemler İstanbul tezgâhları için geneldir; türün avlandığı deniz ve yılın hava koşulu bu aralığı değiştirebilir.

Balık	En lezzetli dönem	Yakışan pişirme
Hamsi	Kasım – Şubat	Tava, buğulama, pilav
Palamut	Eylül – Kasım	Izgara, tava, fırın
Lüfer	Eylül – Aralık	Izgara
Sardalya	Ağustos sonu – Ekim	Izgara, tava, fırın
Uskumru	Eylül – Aralık	Izgara, fırın
Kalkan	Aralık – Mart	Tava
Dil	Ekim – Mart	Tava
Mezgit	Kasım – Mart	Tava, çorba
Barbun ve tekir	Eylül – Ocak	Tava
Kültür levreği, çipura, somon	Yıl boyu	Izgara, fırın, buğulama

Sardalya balığı mevsimi

Sardalya yaz sonunda yağlanmaya başlar, eylül ve ekimde en dolgun hâline gelir. Yağlı ve ince kılçıklı bir balık olduğu için közde ya da ızgarada kısa sürede pişer. Taze sardalyanın gözü parlak, pulu sıkı ve karnı gergin olur.

Kalkan balığı mevsimi

Kalkan, kışın soğuk sularda en lezzetli hâline gelen Karadeniz balığıdır. Aralıktan marta kadar bol çıkar; ilkbahardaki üreme döneminde avına ayrıca kısıtlama getirilir. Beyaz, sıkı ve tatlımsı eti nedeniyle tavada ince bir unla kızartılması yaygındır.

Dil balığı mevsimi

Dil balığı, sonbahardan ilkbahar başına kadar tezgâhta iyi durumda bulunur. İnce ve yassı yapısı nedeniyle çok çabuk pişer; tavada birkaç dakika yeterlidir. Derisi soyularak hazırlanır, bu işlem tezgâhta rahatlıkla yaptırılabilir.

Uskumru balığı mevsimi

Uskumru sonbaharda Karadeniz’den Marmara’ya inerken yağlanır ve eylülden aralığa kadar en lezzetli dönemini yaşar. Omega-3 bakımından zengin, aromatik bir balıktır. Izgarada, fırında ya da içi doldurularak pişirilebilir.

Kasım Ayı Hangi Balık Mevsimi?

Kasım, İstanbul’da balık çeşitliliğinin zirve yaptığı aydır. Hamsi sezonu açılır, lüfer ve palamut hâlâ tezgâhtadır, istavrit ve uskumru boldur, mezgit ve kalkan da kış hazırlığıyla görünmeye başlar. Palamutun büyüyüp torik boyuna ulaştığı dönem de genellikle bu aya denk gelir.

Kasımda balık seçerken hava durumu önemli bir ipucudur. Poyrazlı ve fırtınalı günlerde tekneler denize çıkamaz, tezgâh sadeleşir; sakin havanın ertesi günü ise çeşit bollaşır. Bu dönemde tek bir türe takılmak yerine günün en taze balığına yönelmek en lezzetli sonucu verir.

Mevsime Göre Balık Seçerken Tazelik Nasıl Anlaşılır?

Doğru mevsimde seçilen balığın tadını ortaya çıkaran şey tazeliktir. Mevsimi gelmiş ama iki gün beklemiş bir palamut, mevsim dışı ama taze bir kültür levreğinden daha zayıf sonuç verebilir. Tezgâhta birkaç basit işaret, taze balığı kolayca ayırt ettirir.

1. Göz: parlak, dolgun ve berrak olmalı; bulanık ve çökük göz bekleme işaretidir.
2. Solungaç: canlı kırmızı ya da pembe renkte olmalı, kahverengileşmemeli.
3. Et: parmakla bastırıldığında hemen eski hâline dönmeli.
4. Koku: temiz, deniz ve yosun kokusu olmalı; keskin ve ekşi koku kabul edilmez.
5. Pul ve deri: parlak ve sıkı olmalı, kolayca dökülmemeli.

Mevsim balıkları hızlı tükendiği için tezgâh devri de yüksektir; bu, tazelik açısından bir avantajdır. Bol çıkan balık tezgâhta beklemez, aynı gün el değiştirir.

Maltepe’de Alkar Balık Pazarı Tezgâhında Mevsime Göre Değişen Seçki

Maltepe Bağlarbaşı’ndaki Alkar Balık Pazarı tezgâhı, yukarıdaki takvimle birlikte değişir. Sonbaharda palamut, lüfer ve çinekop; kışın hamsi, mezgit ve kalkan; yazın kültür levreği, çipura ve somon ağırlıktadır. Günün balığı telefonla ya da WhatsApp üzerinden sorulabilir.

Tezgâhtan alınan balık temizlenmiş, bütün ya da fileto olarak hazırlatılabilir. Hamsinin ayıklanması, kalkanın kesilmesi ya da levreğin fileto çıkarılması gibi işlemler, balığın türüne ve pişirileceği yönteme göre yapılır. Evde vakit kazandıran bu hazırlık, mevsim balığını aynı gün sofraya taşımayı kolaylaştırır.

Restoran tarafında da menü mevsimle uyumludur. Alkar Balık restoranının menüsünde hamsi, kalkan, palamut, barbun ve dil tava; lüfer, çinekop, sarıkanat ve uskumru ızgara yer alır. Mevsim dışında bazı türlerin bulunmaması doğaldır; o gün hangi balığın servis edildiği telefonla teyit edilebilir.

Genel Alışkanlık ile Mevsime Göre Balık Seçimi Arasındaki Fark

Yaygın alışkanlık, yıl boyu aynı iki üç türü almaktır. Bu yaklaşım pratik görünse de çoğu zaman mevsim avantajını kaçırır: kültür levreği her ay aynıdır, ama kasımdaki lüferin ya da ocaktaki hamsinin tadını veremez. Mevsime göre balık seçen biri ise hem daha lezzetli hem de fiyat/kalite dengesi daha iyi bir ürün alır.

Fiyat tarafında da mevsim belirleyicidir. Sezon başında az çıkan balık pahalıdır; av bollaştıkça fiyat dengelenir. Fiyatı etkileyen diğer faktörler için balık fiyatlarının neye göre değiştiğini anlatan yazıya bakılabilir.

Balık Alırken Sık Yapılan Hatalar ve Doğru Yöntem

Mevsim takvimini bilmek tek başına yetmez; tezgâh önünde yapılan küçük hatalar sofradaki sonucu değiştirir. Tezgâhta en sık görülen hatalar şunlardır.

• Mevsimi geçmiş türde ısrar etmek: şubatta lüfer aramak yerine o günün kalkanına ya da mezgitine yönelmek daha iyi sonuç verir.
• Sadece boya bakmak: büyük balık her zaman daha lezzetli değildir; türün en iyi boyu ayrı değerlendirilir.
• Asgari boy altı balığı tercih etmek: hem yasaktır hem de et verimi düşüktür.
• Pişirme yöntemini düşünmeden almak: yağlı balık ızgaraya, yassı balık tavaya daha uygundur.
• Eve götürürken soğuğu kesmek: sıcak araçta bekleyen balık kısa sürede tazeliğini yitirir.

Doğru yöntem basittir: önce günün bol çıkan türünü sormak, ardından pişirme şekline göre temizleme ya da fileto istemek. Tezgâhtaki balıkçının yönlendirmesi, takvimin sahadaki karşılığıdır.

Mevsim Balıklarının Besin Değeri

Balık; kaliteli protein, omega-3 yağ asitleri, D vitamini, B12 vitamini, iyot ve selenyum bakımından değerli bir besindir. Hamsi, sardalya, uskumru ve palamut gibi yağlı mevsim balıkları omega-3 açısından özellikle zengindir. Dünya Sağlık Örgütü’nün sağlıklı beslenme önerileri, balığı dengeli bir diyetin parçası olarak anar.

Küçük ve kısa ömürlü türler, besin zincirinin alt basamaklarında yer aldığı için cıva birikimi açısından genellikle düşük risklidir. Hamile ve emziren kadınlar ile küçük çocuklar için tür seçimine dair ayrıntılı rehber FDA’nın balık tüketimi önerilerinde yer alır. Özel bir sağlık durumu varsa beslenme düzeni için bir uzmana danışılması önerilir.

Restoran ve Otellerde Mevsime Göre Menü Planlaması

İşletmeler için mevsim balıkları hem lezzet hem maliyet planlaması demektir. Sonbahar menüsüne palamut ve lüfer, kış menüsüne hamsi ve kalkan eklemek; yaz boyunca ise kültür levreği ve çipura ile istikrarlı bir menü kurmak yaygın bir yaklaşımdır. Sezon geçişlerini önceden planlamak, menüde boşluk kalmasını önler.

Restoran, otel, catering ve marketler için sabit gramajlı, soğuk zincirle ve planlı sevkiyatla tedarik seçenekleri toptan balık satışı sayfasında anlatılır. Mevsime göre hangi türün hangi hafta öne çıkacağı, sipariş planlanırken birlikte değerlendirilebilir. Balıkçılık stokları ve sürdürülebilir av üzerine uluslararası çerçeve için FAO balıkçılık kaynakları da yol gösterir.

Mevsim Balıkları Nasıl Saklanır?

Bol çıkan dönemde fazla alınan balık doğru saklanırsa lezzetini korur. Taze balık buzdolabının en soğuk rafında, temizlenmiş ve kurulanmış olarak en geç bir iki gün içinde tüketilmelidir. Daha uzun süre saklanacaksa temizlenip porsiyonlara ayrılarak hava almayacak şekilde paketlenir ve dondurulur.

Hamsi, sardalya ve uskumru gibi yağlı balıklar dondurucuda yağsız balıklara göre daha kısa sürede tat kaybına uğrar; bu türleri birkaç hafta içinde tüketmek daha iyidir. Donmuş balık buzdolabında yavaşça çözdürülür, oda sıcaklığında bırakılmaz.

İstanbul’da hangi ay hangi balık bol? 2025 hal verisiyle 12 ay

İstanbul’da balığın en bol olduğu dönem Eylül’den Ocak’a uzanır; 2025’te şehrin toptan balık haline en çok ürün Ekim’de girdi. Bu bölüm, yukarıdaki mevsim balıkları takvimini rakamla tamamlar: İBB’nin yayımladığı 2025 Yılı Gürpınar Su Ürünleri Haline Gelen Su Ürünleri Miktar ve Fiyat Tablosu, hangi ay hangi balığın hale ne kadar geldiğini gösterir. 2025’te hale toplam yaklaşık 49.900 ton su ürünü girdi.

Tabloyu okurken bir farkı akılda tutmak gerekir. Hal verisi balığın ne kadar bol geldiğini gösterir, en lezzetli olduğu ayı değil. İkisi çoğu zaman örtüşür, ama her zaman değil: hamsi hale en yoğun Ekim’de girer, yağı ise kışa doğru artar. Hangi ay hangi balık yenir sorusunun cevabı bu iki bilginin birlikte okunmasıyla netleşir.

Ay	Hale en çok gelen av balıkları (2025, ton)	Dikkat çeken
Ocak	Hamsi 3.152 · İstavrit 1.455 · Mezgit 688 · Lüfer 471 · Palamut 239	Lüfer, palamut, istavrit ve mezgitte yılın zirvesi
Şubat	Hamsi 2.215 · İstavrit 868 · Mezgit 305 · Palamut 144 · Lüfer 132	Kış balıkları sürüyor, miktar azalıyor
Mart	Hamsi 495 · İstavrit 450 · Mezgit 200 · Lüfer 65	Kalkan 28 ton ile güçlü
Nisan	İstavrit 222 · Hamsi 214 · Mezgit 119 · Sardalya 50 · Tekir 46	15 Nisan’da gırgır ve trol yasağı başlar
Mayıs	Hamsi 115 · İstavrit 78 · Sardalya 54 · Lüfer 48 · Tekir 43	Toplam giriş 985 ton; levrek ve çipura öne geçer
Haziran	Lüfer 53 · Sardalya 42 · Tekir 26 · İstavrit 25 · Hamsi 24	Toplam giriş 533 ton, yılın en düşüğü
Temmuz	Sardalya 143 · Hamsi 33 · İstavrit 25 · Tekir 18	Sardalya yazın da geliyor
Ağustos	Sardalya 105 · Tekir 21 · İstavrit 18 · Hamsi 15	31 Ağustos’ta genel yasak biter
Eylül	Hamsi 1.560 · İstavrit 553 · Sardalya 435 · Mezgit 428 · Tekir 170	Toplam giriş 4.850 tona sıçrar
Ekim	Hamsi 4.966 · Mezgit 642 · Sardalya 477 · İstavrit 439 · Kolyoz 184	Yılın zirvesi: 9.072 ton; hamside en yüksek ay
Kasım	Hamsi 4.714 · İstavrit 582 · Sardalya 430 · Mezgit 398 · Lüfer 126	Torik, kefal ve barbunyada zirve
Aralık	Hamsi 2.406 · İstavrit 1.322 · Mezgit 304 · Kolyoz 241 · Tekir 209	Kalkan, kolyoz ve tekirde zirve

Tablodaki rakamlar hale giren miktardır ve yerli avı ithal ürünlerden her zaman ayırmaz; uskumruda ve somonda ithal ürün ayrı satırda yer alır. Kültür levreği, çipura ve somon yıl boyu geldiği için tabloya alınmadı; ancak yaz aylarında hale en çok giren ürünler bunlardır.

Tablodan çıkan pratik okuma basittir. Mevsim balıkları arasında hacmi en büyük olanlar tava balıklarıdır: hamsi, istavrit, mezgit ve sardalya Eylül-Ocak arasında her ay yüzlerce, hamsi ise binlerce ton gelir. Izgaralık göçmen balıklar olan palamut, torik ve lüfer daha küçük hacimlidir ve en güçlü dönemleri Ekim ile Ocak arasıdır. Kalkan yıl boyunca az miktarda gelir; en yoğun ayları Kasım-Aralık ve Mart-Nisan’dır.

Ocak, Şubat, Mart: kışın tam bereketi

Ocak, 2025 verisinde birçok türün zirve yaptığı aydır. Hamsi 3.152 tonla güçlüdür; istavrit 1.455 tonla yılın en yüksek seviyesindedir; mezgit de 688 tonla yılın en yüksek girişini Ocak’ta yaptı. Lüfer 471 ton ve palamut 239 tonla aynı ayda zirvedeydi. Şubat’ta aynı türler sürer ama miktar azalır. Mart bir geçiş ayıdır: hamsi ve istavrit hızla düşer, kalkan ise 28 tonla yılın güçlü aylarından birini yaşar.

Nisan’dan Ağustos’a: yasak aylarının sakin tezgâhı

15 Nisan’da gırgır ve trol yasağı başlayınca hale gelen av balığı belirgin biçimde azalır. Toplam giriş Mayıs’ta 985 ton, Haziran’da 533 ton, Temmuz’da 769 ton, Ağustos’ta 669 tondu; bu, Ekim’in onda birinden azdır. Bu aylarda tezgâhın ağırlığını kültür levreği, çipura ve somon taşır. Küçük ölçekli kıyı avından gelen sardalya, tekir ve istavrit ise az miktarda bulunur; sardalya Temmuz’da 143 tonla yaz aylarının en çok gelen av balığı oldu.

Eylül ve Ekim: sezonun patlaması

1 Eylül’de av sezonu açılınca hal bir anda dolar: toplam giriş Ağustos’taki 669 tondan Eylül’de 4.850 tona çıktı. Ekim, 9.072 tonla yılın zirvesidir. Hamsi Ekim’de 4.966 tonla en yüksek miktarına ulaştı; sardalya 477 tonla yine en güçlü ayını yaşadı. Mezgit 642 tonla Ocak’tan sonra ikinci zirvesini yaptı. Palamut Ekim’de 99 ton, torik 55 ton geldi; lüfer ise Ekim’de yükselişe geçti.

Kasım ve Aralık: kış balıklarına geçiş

Kasım’da hamsi 4.714 tonla Ekim’e çok yakın seyretti. Torik 94 tonla, kefal 61 tonla, barbunya ise 14 tonla bu ayda zirve yaptı. Aralık’ta istavrit yeniden 1.322 tona çıktı; kolyoz 241 ton, tekir 209 ton ve kalkan 33 tonla yılın en yüksek girişini Aralık’ta yaptı. Lüfer Kasım ve Aralık’ta 126-136 ton arasında kaldı; yılın lüfer zirvesi ise Ocak’taydı.

Hal verisi ile mevsim takvimi neden birebir aynı değil?

Hal verisi balığın ne kadar geldiğini, mevsim takvimi ise ne zaman en dolgun ve en lezzetli olduğunu anlatır; iki bilgi birbirini tamamlar. Hamsi bunun en iyi örneğidir: miktar olarak Ekim-Kasım öne çıkar, ama Tarım ve Orman Bakanlığı Ordu İl Müdürlüğü’nün Gıda Dergisi’ndeki takvime göre hamsi ve kefal Ocak’ta tam yağlıdır. Lüfer ve palamutta da 2025 verisi kışa kayan bir yoğunluk gösterir; Ocak, iki türde de yılın en yüksek ayı oldu.

Bu kaymanın bir açıklaması iklimdir. Marmara’daki 2000-2022 av verisini inceleyen bir çalışma, deniz suyu sıcaklığının yılda yaklaşık 0,05 °C arttığını ve küçük palamutlarda sezonun yaklaşık bir ay uzadığını gösterdi (Demirel, Akoğlu ve Yıldız, 2023). Bu yüzden takvim bir yol haritasıdır; her yıl birkaç hafta erkene ya da geçe kayabilir.

Tek bir yılın verisi de tek başına kural değildir. Hava, rüzgâr ve göçün zamanlaması bir sonraki yıl farklı bir tablo çıkarabilir. Maltepe’deki Alkar Balık Pazarı tezgâhında da seçki her hafta günün avına göre değişir; tabloyu bir başlangıç noktası, tezgâhı ise günün gerçek cevabı olarak okumak en doğrusudur.

Sıkça Sorulan Sorular

Şu an hangi balığın mevsimi?

Eylül ve ekim aylarında palamut, lüfer, çinekop, sardalya, uskumru ve barbun; kasımdan itibaren hamsi, mezgit ve kalkan mevsimindedir. Nisan ortasından ağustos sonuna kadar ise av yasağı nedeniyle kültür levreği, çipura ve somon öne çıkar.

Balık mevsimi ne zaman başlar?

Ticari av sezonu genel kural olarak 1 Eylül’de açılır ve 15 Nisan’a kadar sürer. Kesin tarihler ve türe özel kurallar için Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ilgili yıl için yayımladığı ticari amaçlı su ürünleri avcılığı tebliği esas alınır.

Kasım ayı hangi balık mevsimi?

Kasımda hamsi sezonu açılır; lüfer, palamut, istavrit, uskumru, mezgit ve kalkan da tezgâhta bulunur. Kasım, İstanbul’da balık çeşitliliğinin en geniş olduğu aylardan biridir.

Kalkan balığı mevsimi hangi aylardır?

Kalkan en lezzetli dönemini aralıktan marta kadar olan kış aylarında yaşar. İlkbahardaki üreme döneminde kalkan avına ayrıca kısıtlama getirilir; tarihler tebliğde yer alır.

Sardalya ve uskumru balığı mevsimi ne zaman?

Sardalya ağustos sonundan ekime kadar, uskumru ise eylülden aralığa kadar en yağlı ve lezzetli dönemindedir. İki tür de ızgara ve fırın için çok uygundur.

Dil balığı mevsimi hangi dönemdir?

Dil balığı ekimden marta kadar tezgâhta iyi durumda bulunur. İnce yapısı nedeniyle tavada birkaç dakikada pişer.

Yazın balık yenir mi?

Yenir. Yaz aylarında trol ve gırgır avı durduğu için deniz balığı azalır, ancak kültür levreği, çipura ve somon yıl boyu aynı kalitede bulunur. Kıyı ve olta avından gelen istavrit ve kolyoz da yazın tercih edilebilir.

Kültür balığı mevsim balığı sayılır mı?

Kültür balıkları çiftlikte yetiştirildiği için bir mevsime bağlı değildir ve yıl boyu bulunur. Mevsim balıkları ise denizden avlanan ve belirli dönemlerde en lezzetli hâline gelen türlerdir.